بریتانیا

Article in other languages:

• Groot-Brittanje
• Bryten
• بريطانيا العظمى
• Gran Bretaña
• Востраў Вялікабрытанія
• Великобритания (остров)
• Breizh-Veur
• Velika Britanija
• Gran Bretanya
• Velká Británie (ostrov)
• Prydain Fawr
• Storbritannien (ø)
• Großbritannien (Insel)
• Great Britain
• Britio (insulo)
• Gran Bretaña
• Suurbritannia saar
• Britainia Handia
• بریتانیای کبیر
• Iso-Britannia (saari)
• Grande-Bretagne
• An Bhreatain
• Breatainn Mhòr
• Gran Bretaña - Great Britain
• בריטניה הגדולה
• Velika Britanija (otok)
• Brit-sziget
• Grande Britannia
• Pulau Britania Raya
• Stóra-Bretland
• Gran Bretagna
• グレートブリテン島
• დიდი ბრიტანეთი (კუნძული)
• Ullı Britaniya
• 그레이트브리튼 섬
• Brîtanya (girav)
• Breten Veur
• Britannia Maior
• Groeët-Brittannië
• Gran Bretagna
• Didžioji Britanija
• Lielbritānija (sala)
• ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ
• ग्रेट ब्रिटन
• Grootbritannien
• Groot-Brittannië
• Øya Storbritannia
• Storbritannia (øy)
• Grande Brétangne
• Grand Bretanha
• Wielka Brytania (wyspa)
• Grã-Bretanha
• Hatun Britanya
• Gronda Britannia
• Bari Britaniya
• Marea Britanie
• Великобритания (остров)
• Gran Britagna
• Great Breetain
• Great Britain
• Veľká Británia (ostrov)
• Velika Britanija
• Britania e madhe (ishull)
• Велика Британија
• Storbritannien (ö)
• Wjelgo Brytańijo (wyspa)
• Британияи Кабир
• บริเตนใหญ่
• Beýik Britaniýa
• Gran Britanya
• Bikpela Briten
• Büyük Britanya Adası
• Бөек Британия (утрау)
• Великобританія (острів)
• Đảo Anh
• Grôot-Brittannië
• גרויסבריטאניע
• Erékùsù Brítánì Olókìkí
• 大不列顛島

برای اثبات‌پذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است یا منابع ارایه‌شده به‌درستی ارجاع داده نشده‌اند. لطفاً با توجه به شیوهٔ ویکی‌پدیا برای ارجاع به منابع با ارایهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بی‌منبع در آینده مردود و حذف خواهندشد.

برای دیگر کاربردهای واژه بریتانیا به صفحهٔ بریتانیا (ابهام‌زدایی) مراجعه کنید.

United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی
پرچم نشان ملی بریتانیا
شعار ملی: Dieu et mon droit
سرود ملی: خدا ملکه را حفظ کند
پایتخت  - مختصات جغرافیایی	لندن ‎ 51°30′ N 0°7′ W
بزرگ‌ترین شهر	لندن
زبان رسمی	زبان انگلیسی
نوع حکومت • ملکه • نخست‌وزیر	پادشاهی مشروطه الیزابت دوم گوردون براون
تشکیل	۱ ژانویه ۱۸۰۱
مساحت  - کل    - آبها (٪)	‪۲۴۴٬۸۲۰ km² ‫(۷۸ام) ۱٫۳۴
جمعیت  - برآورد ۲۰۰۴  - سرشماری ۲۰۰۱  - تراکم جمعیت	‪۵۹٬۸۳۴٬۳۰۰۱ ‫(۲۱ام) ‪۵۸٬۷۸۹٬۱۹۴ ‪۲۴۳/km² ‫(۳۳ام)
تولید ناخالص داخلی (برابری قدرت خرید)  - کل  - سرانه	براورد ۲۰۰۵ ۱٫۸۶۷ بیلیون دلار (۶ام) ۳۰٬۹۰۰ دلار (۱۴ام)
شاخص توسعه انسانی (۲۰۰۳)	۰٫۹۳۹ (۱۵ام) –
واحد پول	پوند استرلینگ (£) (‏GBP)
منطقه زمانی  - در تابستان (DST)	GMT (UTC+٠) BST (UTC+١)
کد بین‌المللی خودرو	GB
دامنه اینترنتی	.uk
پیش‌شماره تلفن	+۴۴
۱ منبع:اداره آمار ملی بریتانیا[۱]

بریتانیا^[۱]، یا پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی (به انگلیسی: United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland و به اختصار: UK) کشوری است واقع در اروپای غربی و به پایتختی شهر لندن. این کشور از چهار بخش تشکیل شده‌است: سه بخش آن کشورهای باستانی انگلستان و اسکاتلند و ولز هستند که روی‌هم بریتانیای کبیر را تشکیل می‌دهند. بخش چهارم ایرلند شمالی است که در جزیره ایرلند قرار دارد.

در بسیاری از منابع ایرانی، کل کشور بریتانیا سهواً انگلستان یا به طور خلاصه انگلیس خوانده شده‌است. در منابع رسمی باید از عبارت‌های «پادشاهی متحد»، «پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی»، «بریتانیای کبیر» یا «بریتانیا» استفاده کرد.^[۲] در این متن و متون رسمی دیگر، عبارت انگلیس یا انگلستان فقط به انگلیس در نیمه جنوبی بریتانیا اشاره خواهد داشت.

نظام حقوقی

پادشاهی متحد بریتانیا دارای ۳ نظام حقوقی مشخص است. نظام حقوقی انگلیس محدود به انگلیس و ویلز است. نظام حقوقی ایرلند شمالی که محدود به ایرلند شمالی است، و نظام حقوقی اسکاتلند که در اسکاتلند اجرا می‌شود. قانون اتحاد ۱۷۰۷ بین پادشاهی‌های اسکاتلند و انگلیس که منجر به تشکیل پادشاهی متحد بریتانیای کبیر شد، استقلال نظام قضایی اسکاتلند از بقیه بریتانیا را تضمین می‌کند.

واحد پول

واحد پول بریتانیا پوند استرلینگ (Pound Sterling) است که با نماد £ شناخته می‌شود. پول مسکوک در تمامی بریتانیای کبیر یکی است و توسط بانک مرکزی بریتانیا (Bank of England) تولید و توزیع می‌شود. اما بانکهای اسکاتلند و ایرلند شمالی مجاز هستند اسکناس‏های خود را چاپ و توزیع کنند. تمامی این اسکناس‏ها علیرغم تفاوت ظاهری «پوند استرلینگ» هستند و از نظر ارزش برابرند (هرچند که در بازارهای غیررسمی ارز ایرلند با قیمتهای متفاوت عرضه می‏شوند^{[نیازمند منبع]}).

جغرافیا

بریتانیا در سواحل شمال غربی اروپا واقع شده‌است و توسط دریای شمال از شبه جزیره اسكاندیناوی و هلند، و توسط كانال مانش از فرانسه جدا می‌گردد. این كشور از دو جزیرهٔ اصلی تشكیل شده است؛ جزیره اصلی و بزرگ‌تر «بریتانیای کبیر» نامیده می‌شود و شامل اسكاتلند، ولز و انگلیس (انگلند) است. جزیرهٔ دیگر «ایرلند» است كه توسط دریای ایرلند از بریتانیا کبیر جدا می‌شود و شامل ایرلند شمالی (در شمال) و جمهوری ایرلند (در جنوب) می‌باشد. جمهوری ایرلند (ایرلند جنوبی) یک کشور مستقل و عضوی از اتحادیه اروپا است و بخشی از کشور بریتانیا محسوب نمی‌شود.

آب و هوای بریتانیا، مرطوب و معتدل بوده، و میانگین دما در تابستان بین ۱۷ تا ۱۳ درجه و در زمستان بین ۷ تا ۵ درجه سانتی گراد متغیر است. میزان بارندگی سالانه در نوسان بوده، و در اطراف «منطقه دریاچه» (Lake District) بالاترین میزان را دارد.

قواعد نامگذاری جزایر بریتانیا

۷۶ درصد زمین‌های بریتانیا زیر كشت هستند، و اگرچه عده كمی از جمعیت این كشور به كشاورزی مشغول هستند، اما تولیدات آنها، علاوه بر تأمین نیازهای داخلی، به خارج نیز صادر می‌شوند. محصولات مهم كشاورزی بریتانیا عبارت‌اند از: گندم – جو – سیب زمینی –گوجه فرنگی – نیشكر و سبزیجات. این كشور دارای چراگاههای دائمی زیادی است كه در آنها گوسفند، گاو، خوك و طیور پرورش می‌یابد. در اقتصاد بریتانیا، صیادی و جنگلداری جایگاه ویژه‌ای دارد. ذخایر معدنی آن شامل: زغال سنگ كه در صنعت تولید برق بكار می‌رود؛ نفت و گاز طبیعی كه در مراكز صنعتی، تجاری و مسكونی به مصرف می‌رسند، و منیزیم، فسفات – مس و آنتیموان است. صادرات این كشور كه شامل: گوشت – لبتیات – كالاهای الكترونیكی - ماشین آلات صنعتی - اتومبیل - کشتی – قطعات و موتور هواپیما - غلات – تنباكو و نفت می‌باشد. بریتانیا از خدمات یك شبكه حمل و نقل بسیار گسترده بهره مند است.

مراقبت‌های بهداشتی

لوگوی سازمان ملی تامین بهداشت و درمان

در بریتانیا به تدریج و با تاسیس سازمان ملی تامین بهداشت و درمان (۱۹۴۸) در دوره دولت کارگری نایرون بوین گسترش خدمات رایگان پزشکی و بهداشتی آغاز شد ،بودجه سازمان مزبور که از محل مالیات مستقیم شهروندان بریتانیایی تامین می‌شود در طی پنج دهه گذشته همواره سنگین‌ترین بخش بودجه را به خود اختصاص داده‌است ،سازمان ملی تامین بهداشت و درمان که هم اکنون در بریتانیا به عنوان یک میراث ملی محصوب می‌گردد منتقدانی نیز دارد آنان معتقدند این سازمان در قرن ۲۱ پاسخگوی احتیاجات و انتظارات مردم نیست و تامین هزینه‌های آن خارج از توانایی مالی دولت قرار دارد.^[۳]

روابط خارجی

پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی عضو سازمان ملل متحد، جامعه اروپا، گروه ۸ کشور صنعتی (G8)، گروه ۲۰ و پیمان دفاعی آتلانتیک شمالی (ناتو NATO) است.

شهرهای بزرگ

نمایی از مراکز تجاری کاناری وارف در شهر لندن که بزرگ‌ترین شهر بریتانیا و مرکز تجاری اروپا است.

نمایی از مرکز شهر منچستر در شب.

نمایی از منطقه فینیستون در شهر گلاسگو.

تقسیمات کشوری در پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی دارای مراکز زیر هستند:

• لندن: مرکز انگلیس (انگلند) و هم‌زمان پایتخت کل کشور پادشاهی متحد
• ادینبرا (ادینبورگ) : مرکز اسکاتلند
• کاردیف: مرکز ولز
• بلفاست: مرکز ایرلند شمالی

شهر لندن پایتخت و پرجمعیت‌ترین شهر پادشاهی متحد است. جدول زیر ده شهر پرجمهیت پادشاهی متحد را به همراه «جمعیت شهر» و «جمعیت شهر+حومه» نشان می‌دهد:

پرچم بریتانیای کبیر

کشور پادشاهی متحد در سال ۱۷۰۷ میلادی در پی اتحاد پادشاهی انگلستان (شامل انگلستان و ولز) در جنوب و پادشاهی اسکاتلند در شمال بریتانیا به وجود آمد. پرچم مشهور بریتانیا از ترکیب پرچمهای این دو پادشاهی و ایرلند شمالی ایجاد شده‌است: پرچم سنت اندروز (اسکاتلند) دارای زمینه آبی با ضربدر سفید، و پرچم سنت جرج (انگلیس) دارای زمینه سفید و صلیب سرخ. پرچم سنت پتریک که دارای زمینه سفید با ضربدر سرخ است بعداً به عنوان نماد ایرلند شمالی به پرچم اتحاد افزوده شد. این پرچم «پرچم اتحاد» نام دارد که به زبان انگلیسی Union Jack و Union Flag نامیده می‌شود.

نقش پرچم بریتانیا در طول ۳۰۰ سال گذشته در پرچمهای کشورهای بسیاری از جمله هند، استرالیا، زلاندنو، قبرس، آمریکا، فلسطین، کنیا، نیجریه، سیلان، جامائیکا، کانادا و سنگاپور وجود داشته‌است. در سال ۱۹۹۹ پس از بازپس دادن هنگ کنگ به جمهوری خلق چین، نقش پرچم بریتانیا از پرچم هنگ کنگ حذف شد.

امروزه چهار کشور استرالیا، زلاندنو، فیجی و تووالو کماکان نقش پرچم بریتانیا را در پرچم ملی خود حفظ کرده‌اند. این نقش همچنان در پرچم برخی از استان‌های کانادا (بریتیش کلمبیا، مانیتوبا و آنتاریو) و پرچم ایالت هاوایی در ایالات متحده آمریکا حضور دارد.

گروه کشورهای همسود

بریتانیا در راس اتحادیه کشورهای همسود (مشترک المنافع) قرار دارد. ارگان کشورهای مشترک المنافع شامل ۵۳ کشور مستقل است که همه آنها به جز موزامبیک و کامرون قبلاً مستعمره امپراتوری بریتانیا بوده‌اند. چهارچوب همکاری کشورهای این ارگان بر اساس اعلامیه سنگاپور مصوب سال ۱۹۷۱ حول توسعه ارزشهای مشترک مانند حقوق بشر، حکومت قانون، آزادی‌های فردی، مساوات، دموکراسی، تجارت آزاد، صلح جهانی و همکاری‌های چندجانبه‌است.

درحال حاضر ملکه الیزابت دوم نماد همبستگی میان تمامی ۵۳ عضو ارگان کشورهای همسود است. عضویت در این ارگان به عنوان اتحاد سیاسی تلقی نمی‌شود و پذیرش ملکه الیزابت دوم به عنوان نماد ارگان به معنای پیروی سیاسی کشورهای عضو از بریتانیا نیست.

در عین حال، بالاترین مقام تشریفاتی دربار بریتانیا (ملکه الیزابت دوم) عنوان «ریاست کشور» را در ۱۶ عضو کشورهای همسود دارا است. این کشورها به اصطلاح «قلمرو همسود بریتانیا» خوانده می‌شوند. مقام ریاست کشور مقامی تشریفاتی است و در عمل کارهای روزمره کشورهای قلمرو از طریق دولت انتخابی به ریاست نخست وزیر انجام می‌شود. این کشورها شامل استرالیا، زلاندنو، پاپوآ گینه نو، جزایر سلیمان، تووالو (اقیانوسیه)، کانادا (آمریکای شمالی)، بلیز (آمریکای جنوبی)، و آنتیگوا و باربودا، باهاما، باربادوس، گرنادا، جامایکا، سنت کیتز و نویس، سنت لوسیا، سنت وینسنت و گرنادین (هند غربی و جزایر کارائیب) هستند.

بازیهای المپیک کشورهای همسود

هر چهار سال یکبار بازی‌های کشورهای همسود در یکی از شهرهای اعضا برگزار می‌شود. بازیهای کشورهای همسود بزرگ‌ترین رویداد ورزشی بعد از بازی‌های بین المللی المپیک است. ایده برگزاری این بازیها در سال ۱۸۹۱ مطرح شد، در سال ۱۹۱۱ به بهانه تاجگذاری «جرج پنجم بریتانیا» پادشاه بریتانیا بین تیمهای استرالیا، آفریقای جنوبی، کانادا و بریتانیا انجام گرفت، و از سال ۱۹۳۰ به همه اعضای کشورهای همسود تعمیم یافت.

در دهه اخیر شهرهای کوالالامپور در مالزی (۱۹۹۸)، منچستر در بریتانیا (۲۰۰۲)، و ملبورن در استرالیا (۲۰۰۶) میزبان این بازیها بوده‌اند. میزبان بازیهای سال ۲۰۱۰ و ۲۰۱۴ به ترتیب شهرهای دهلی نو در هند و گلاسگو در بریتانیا خواهند بود.

رانندگی در کشورهای همسود

در تمامی کشورهای همسود (به استثنای کانادا) رانندگی مانند بریتانیا از سمت چپ جاده انجام می‌شود و اتومبیل‌ها معمولاً فرمان راست هستند.

آمار کشورهای همسود

۵۳ عضو ارگان کشورهای همسود (مشترک المنافع) روی هم ۱٬۹ میلیارد نفر جمعیت دارند که تقریباً معادل ۳۰٪ جمعیت کره زمین است. تولید ناخالص ملی این گروه معادل ۷٬۸ ترلیون دلار معادل ۱۶ درصد اقتصاد جهانی است. مساحت کل کشورهای همسود ۳۱٬۵ میلیون کیلومتر مربع معادل یک سوم خشکی‌های زمین است. پهناورترین کشورهای عضو ارگان همسود کانادا (۹٬۸ میلیون کیلومتر مربع)، استرالیا (۷٬۷ میلیون کیلومتر مربع) و هند (۳٬۱ میلیون کیلومتر مربع) هستند.

منابع

پیوند به بیرون

• نقشهٔ گوگلی بریتانیا
• وب‌گاه دولت پادشاهی متحد
• وب‌گاه خاندان سلطنتی بریتانیا
• وب‌گاه سفارت بریتانیا در تهران
• سرود ملی بریتانیا از سایت رسمی دربار

کشورهای عضو اتحادیه اروپا  آلمان •  اتریش •  اسپانیا •  استونی •  اسلواکی •  اسلوونی •  ایتالیا •  ایرلند •  بریتانیا •  بلژیک •  بلغارستان •  پرتغال •  جمهوری چک •  دانمارک •  رومانی •  سوئد •  فرانسه •  فنلاند •  قبرس •  لتونی •  لوکزامبورگ •  لهستان •  لیتوانی •  مالت •  مجارستان •  هلند •  یونان

سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)  آلبانی • بلژیک•  بلغارستان•  کانادا•  جمهوری چک•  دانمارک•  استونی•  فرانسه•  آلمان•  یونان•  کرواسی•  مجارستان•  ایسلند•  ایتالیا•  لتونی• لیتوانی•  لوکزامبورگ•  هلند•  نروژ•  لهستان•  پرتغال•  رومانی•  اسلواکی•  اسلوونی• اسپانیا • ترکیه•  بریتانیا •  ایالات متحده آمریکا

گروه هشت  آلمان •  ایتالیا •  ایالات متحده آمریکا •  بریتانیا •  روسیه •  ژاپن •  فرانسه •  کانادا

اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد  چین •  فرانسه •  روسیه •  بریتانیا •  ایالات متحده آمریکا

Questions for article: