نیوزیلند

Article in other languages:


New Zealand
نیوزیلند
پرچم نیوزیلند نشان ملی نیوزیلند
پرچم نشان ملی نیوزیلند
شعار ملی:
سرود ملی: God Defend New Zealand
جایگاه کشور نیوزیلند روی نقشه
پایتخت
 - مختصات جغرافیایی
ولینگتون
بزرگ‌ترین شهر آوکلند
زبان رسمی زبان انگلیسی / زبان مائوری
نوع حکومت مشروطه پادشاهی
الیزابت دوم
آناند ساتیاناند
قرارداد وایتانگی استقلال ازانگلیس
 
 
۲۶ سپتامبر ۱۹۰۷
مساحت
 - کل
 
 - آبها (٪)
 
‪۲۶۸٬۶۸۰ km² ‫(۷۵ام)

۰٫۷
جمعیت
 - برآورد ۱۳۸۵
 - تراکم جمعیت
 
‪۴٬۳۰۸٬۰۰۰ ‫(۱۸ام)
‪۴۲٫۸/km² ‫(۱۵۷ام)
تولید ناخالص داخلی
(برابری قدرت خرید)
 - کل
 - سرانه
براورد ۲۰۰۷

۱۲۸/۱ میلیارد دلار ()
۳۰۲۳۴ دلار (۲۸ام)
شاخص توسعه انسانی (۲۰۰۶) ۰٫۹۴۳ (۱۹ام) –
واحد پول دلار نیوزیلند (‏NZ$)
منطقه زمانی
 - در تابستان (DST)
(UTC+12)
(UTC+13)
کد بین‌المللی خودرو
دامنه اینترنتی
پیش‌شماره تلفن
+64+


نیوزیلند يا زلاندِ نو کشوری در جنوب غربی اقیانوس آرام است، اين كشور از دو جزيره بزرگ و تعداد زيادی جزيره كوچک تشكيل شده و مناطق خودمختار نيو، جزایر کوک، توکلائو و راس را هم در بر می‌گيرد.

نیوزیلند فاصله زیادی با دیگر خشكی‌های كره زمین دارد، به طوریکه استرالیا نزديكترین همسایه اين سرزمین در دو هزار كیلومتری آن قرار دارد، دريای ميان این دو كشور به دریای تاسمان معروف است. نزدیكترین همسايگان اين كشور از شمال جزاير تونگا، فیجی، نیوکالدونیا هستند.

بیشتر جمعیت نیوزيلند را مهاجران اروپايی (به‌ویژه بریتانیايی و ایرلندی) تشكيل می‌دهند. مهمترين اقليت هم رنگين پوستان مائوری هستند كه از هزار سال پیش ساكن اين سرزمین شده‌اند، اقلیتهای كوچكتر ساکن نیوزیلند آسیایی‌ها و پولينزی‌ها هستند كه بیشتر در شهرهای بزرگ سكونت دارند.

رئیس حكومت زلاندنو ملکه الیزابت دوم است، فرماندار كل كه با پیشنهاد پارلمان زلاندنو انتخاب می‌شود، مسئولیت امضای قوانين را برعهده دارد، هرچند قدرت او و ملكه كاملا تشریفاتی است و پارلمان كه در انتخابات عمومی برگزيده می‌شود تنها مرجع قانون‌گذاری در كشور است و نخست‌وزير را كه در رأس قوه مجریه قرار می‌گيرد انتخاب می‌كند.

انگليسی زبان اصلی نود و پنج درصد مردم اين كشور و نخستين زبان رسمی زلاندنو است. زبان مائوری ديگر زبان رسمی اين كشور است.


فهرست مندرجات

تاریخ

قرارداد وایتانگی در فوريه ۱۸۴۰ نیوزیلند را بخشی از شاهنشاهی بریتانيا كرد.

نخستین ساکنان نیوزیلند اقوام پولینزی ساكن جزایر اق‍انوس آرام بودند که در حدود قرن هشتم تا سیزدهم میلادی به این سرزمین رسیدند. پولینزی‌های نیوزیلند ملت و تمدن متمایزی را به نام مائوری تشكيل دادند و برخی از آنها با سفر به جزایر چاتهام تمدنی را در آن جزاير بنيان نهادند.

در ۱۶۴۹ آبل جانسون تاسمان دریانورد هلندی اولین اروپایی بود که در سواحل نیوزیلند فرود آمد. كشته‌شدن چند تن از ملوانان كشتی جانسون توسط مائوری‌ها موجب شد كه اروپايی ها علاقه‌ای به ارتباط دوباره با اين جزیره نداشته باشند.

یکصد و بیست سال پس از سفر ناخدا جانسون، در سال ۱۷۶۹ جیمز کوک ناخدای بریتانیایی در حین سفرهای دریایی خود در اقیانوس آرام به نیوزیلند رفت و نقشه دقیقی از این جزیره کشید. ارتباط اروپایی‌ها و مائوری‌ها پس از سفر جیمز کوک ادامه‌يافت، بسیاری از كشتی های ماهیگیری و تجاری اروپايی و امريكايی به اين سرزمين رفته و در ازای فروش كالاهای خود به‌ویژه مصنوعات فلزی و اسلحه جات مایحتاج ضروری خود مانند آب آشامیدنی، پوست، آثار هنری، مواد غذايی و حتی گاهی سکس را از آن‌ها دریافت می‌كردند.

مهاجرت به نیوزیلند از قرن نوزدهم آغاز شد. اولین مهاجران عمدتاً گروه‌های مذهبی از جمله انگلیکن‌ها، کاتولیک‌ها، پرسبی‌ترین‌ها، متدیست‌ها و باپتیست‌ها بودند که از انگلستان و اسکاتلند می‌آمدند. در سال ۱۸۴۰ قرارداد وایتانگی میان دولت بریتانیا و مائوری‌ها این کشور را را تحت‌الحمایه بریتانیا و بخشی از این امپراتوری ساخت. در ۱۸۵۶ اولین دولت خودمختار در این کشور پاگرفت و در ۱۸۷۶ دولت مرکزی سراسر خاک جزیره را تحت تسلط خود درآورد.

نیوزیلند در سال ۱۹۰۷ استقلال خود را از بریتانیای کبیر کسب کرد. نیوزیلند پس از آن عضو اتحادیه کشورهای همسود شد و سمت تشریفاتی ریاست حكومت را نیز همچنان در اختیار پادشاه بریتانیا گذاشت. جانشین پادشاه در زلاندنو فرماندار كل است كه به توصیه نخست‌وزیر انتخاب می‌شود.این کشور در جنگ جهانی اول به عنوان حامی بریتانیا جنگید و «ارتش مشترک نیوزلند واسترالیا » یا به اختصار آنزاک در نبرد گالیپولی در ترکیه امروزی شرکت کرد. در مجموع بیش از هجده هزار نیوزیلندی در خلال جنگ جهانی اول کشته شدند.نیوزیلند در جنگ جهانی دوم هم جزء متفقین بود و با باز شدن پای آمریکایی ها به منطقه جزء هم پیمانان سیاسی و اقتصادی آمریکا در آمد و تا حدی به آمریکا نزدیک شد که ناخواسته درگیر جنگ ویتنام شد و همین امر اثرات عمیقی بر حیات سیاسی زلاندنو گذاشت. امروزه نیوزیلند نه فقط با بریتانیا و آمریکا بلکه با استرالیا، چین و ژاپن نیز روابط نزدیک و مناسبات اقتصادی گسترده‌ای دارد.

جغرافیا

تصویر ماهوارهای از نیوزیلند

نیوزیلند یا به زبان مائوری آئوتئاروا کشوری است در اقیانوسیه واقع در آبهای جنوب غربی اقیانوس آرام و جنوب خاوری استرالیا.این کشور از دو جزیره اصلی شمالی و جنوبی و چند جزیره کوچک دیگر تشکیل شده است.زلاند نو کشوری است نسبتا کوهستانی جزیره شمالی دارای منشا آتشفشانی است و آبفشانهای آن هنوز از فعالیت های آذرین حکایت می کنند.سرتاسر جزیره جنوبی را رشته کوههای آلپ جنوبی که ارتفاع قلل آن بالاتر از سه هزار متر است در بر گرفته و آب و هوای آن معتدل مایل به سرد و مرطوب و بارانی است و رو به جنوب از دمای آن کاسته شده و به سردی می گرود.جنگلهای بارانی آن توسط مهاجران اولیه پاکسازی شده و به کشتزارهای وسیع و چراگاههای پهناور تبدیل شده است.

بلندترین نقطه زلاندنو قله کوک به ارتفاع ۳۷۶۴ متر است و عمده ترین رودخانه آن رودخانه وایکاتو است که درازای آن ۴۲۰ کیلومتر می رسد و رودهای کلوته, تایر,ی کلارنس و وایتاکیاز دیگر رودهای مهم آن محسوب می شوند.دریاچه توپو با مساحت ۶۰۵ کیلومتر مربع که در جزیره شمالی قرار دارد, همراه با دریاچه یخچالها و یخرودهای طبیعی و کوههای پوشیده از برف و جلگه ها و دره های سبز و خرم از دل انگیز ترین مناظر طبیعی این سرزمین به شمار می آید.

پراكندگی زیستی

کیوی پرنده ملی نیوزیلند


دورافتادگی اين سرزمین به ايجاد يک حیات جانوری و گیاهی منحصر به‌فرد منجر شده، هرچند ورود حيوانات غیر بومی توسط مهاجران آسیب‌های زیادی به حيات وحش این سرزمین وارد كرده و بسیاری از گونه‌های جانوری اين سرزمين منقرض يا در خطر انقراض قرار گرفته‌اند.

هشتاد درصد حيوانات اين سرزمین بومی نیوزیلند هستند، موجوداتی كه نياكان آنها هزاران سال پیش از مسیر دريا وارد آن شده و با توجه به ویژگیهای محیطی آن تغيير شكل یافته‌اند.

وجود پرندگانی كه قدرت پرواز ندارند و دارای رفتاری كاملا غير تهاجمی هستند، يكی از خصیصه‌های حيات وحش نيوزيلند است كه بدليل عدم وجود جانوران درنده و مار در نیوزیلند پدید آمده‌است. کیوی يكی از اين پرندگان است كه نشان ملی اين كشور شده‌است. از حشرات شگفت‌انگيز اين سرزمین می‌توان وتا را نام‌برد؛ بزرگترين حشره جهان كه تا اندازه موش خانگی رشد می‌كند.

نیوزیلندی‌ها در سال‌های اخير با تلاش برای کاهش گونه‌های جانوری و گياهی مهاجر و جایگزینی آن‌ها با گياهان و حيوانات بومی و احداث ذخیره‌گاه‌های زيستی برای احیای طبیعت كشورشان تلاش كرده‌اند.


تقسیمات کشوری و شهرهای بزرگ

نمایی از برج آسمان در شهر آوکلند
مرکز شهر کرایست چرچ
نمایی از شهر ولینگتون


تقسیمات کشوری در نیوزیلند به شرح زیر است:

شهر ولینگتون پایتخت و سومین شهر پرجمعیت نیوزیلند است. جدول زیر ده شهر پرجمعیت نیوزیلند را به همراه «جمعیت شهر» و «جمعیت شهر+حومه» نشان می‌دهد:


رتبه شهر جمعیت
در محدوده شهری
جمعیت
با احتساب حومه
رتبه منطقه
۱ آوکلند[۱] ۴۴۴٬۱۰۰ ۱٬۳۳۳٬۳۰۰ ۱ آوکلند
۲ کرایست چرچ [۱] ۳۸۶٬۱۰۰ ۴۵۰٬۰۰۰ ۲ کانتربوری
۳ ولینگتون [۲] ۱۹۵٬۵۰۰ ۳۸۶٬۰۰۰ ۳ ولینگتون
۴ هامیلتون [۱] ۱۴۰٬۷۰۰ ۲۰۰٬۳۰۰ ۴ وایکاتو
۵ دنیدن [۱] ۱۱۵٬۷۰۰ ۱۲۳٬۷۰۰ ۵ اتاگو
۶ تائورانگا [۱] ۱۱۲٬۵۰۰ ۱۱۸٬۲۰۰ ۶ بای آف پلنتی
۷ پالمرستون نورث [۲] ۸۰٬۲۰۰ ۸۰٬۷۰۰ ۷ ماسی
۸ هاستینگز [۱] ۶۵٬۱۰۰ ۷۴٬۳۰۰ ۸ هاوکس بای
۹ نلسون [۱] ۴۵٬۰۰۰ ۵۹٬۲۰۰ ۹ نلسون
۱۰ اینورکارگیل [۱] ۴۸٬۳۰۰ ۵۲٬۰۰۰ ۱۰ سوت لند


مردم شناسی

جمعیت نیوزیلند ۴٫۳ میلیون نفر است. حدود ۷۸٪ آنان خود را اروپايی معرفی می‌كنند. اروپائیان زلاند نو به «Pākehā» معروف هستند.این کشور از لحاظ نژادی به دو بخش عمده و بزرگ تقسیم شده است. بیشتر اروپائی‌ها تبار بریتانیایی يا ایرلندی دارند و مهاجرانی كه از آلمان، ایتالیا، یوگسلاوی، هلند، اتریش و سوئیس آمده اند هم جمعيت قابل توجهی دارند. در سرشماری سال ۲۰۰۶ مائوری‌ها ۱۵ درصد، آسیایی‌ها 9.2% و پولینزی‌های غير مائوری ۶/۹٪ جمعيت را تشكیل می‌دادند. (هر شخص در سرشماری می‌تواند خود را از دو گروه قومیتی معرفی کند)

انگلیسی و مائوری زبان‌های اصلی اين كشور است.

نرخ باروری در نیوزیلند به نسبت سایر كشورهای توسعه يافته کمی بالاتر است. هر زن نیوزیلندی به‌طور ميانگين ۲/۱ فرزند را در طول

عمر خود به‌دنیا می‌آورد. امید به زندگی بسیار بالاست که برای هر کودک دختر ۸۳/۳ سال و هر پسر ۸۰/۷ سال است.

نیوزیلند یک كشور عمدتا شهرنشین است. ۸۶٪ مردم در ۱۶ منطقه شهری اين كشور زندگی می‌كنند و نيمی از آن‌ها در سه شهر اصلی آوکلند، ولینگتون و کرایست چرچ به‌سر‌ می‌برند.

نود‌و‌نه درصد بزرگسالان نيوزيلندی باسواد هستند. البته ۲۲٪ آن‌ها از تحصیلات رسمی برخوردار نیستند. بیش از ۱۸٪ مردم نیز مدرک دانشگاهی دارند.

دولت نیوزیلند سیاست بسیار بازی نسبت به مهاجران دارند. در سند استقلال نیوزیلند حاکمان این کشور تعهد کرده‌اند که هر سال معادل یک درصد جمعیت این کشور مهاجر بپذیرند. در حال حاضر بيست‌و‌سه درصد جمعيت كشور در خارج از این سرزمین به‌دنیا آمده‌اند كه يكی از بالاترین رقم‌ها در دنياست. بیست‌و‌نه درصد آن‌ها بریتانیایی يا ایرلندی هستند. مهاجران آسیای شرقی به‌ویژه چینی‌ها در سال‌های اخير افزايش زيادی يافته‌اند.

مذهب

تا پیش از ورود اروپاییان به نیوزیلند، مائوریها از آیین دیرینه و بدوی خود پیروی می‌کردند، ولی امروزه بیشتر مائوریها به مسیحیت گرویده‌اند. مسیحیت مهم‌ترین دین نیوزیلند است، ۵۶٪ مردم اين كشور مسیحی هستند. انگلیکانها، کاتولیکها، پرسبیترنها، متدیستها و باپتیست مهمترين گروه‌های مسیحی هستند. سی‌و‌پنج درصد مردم خود را بدون اعتقاد به مذهب معرفی كرده‌اند. بودیسم، هندوئیسم، اسلام، بهائییت و مذاهب دیگر هم ‌پنج درصد جمعیت نیوزیلند را تشكيل می‌دهند.در نیوزیلند دین از حکومت جدا بوده و طبق قانون، دین و مذهب آزاد بوده و هر کس می‌تواند آئینهای ویژه دینی خود را آزادانه به جا بیاورد.

سیاست و حكومت

جان کی نخستوزیر فعلی نیوزیلند
هلن کلارک نخست وزیر نیوزیلَند بین سالهای۲۰۰۸-۱۹۹۹

نیوزیلند يک حكومت مشروطه سلطنتی و دارای يک دمکراسی پارلمانی است. بالاترین مقام در اين شاهنشاهی ملکه الیزابت دوم است كه در قانون عناوین شاهنشاهی ۱۹۷۴ ملكه نیوزیلند و رئيس كشور لقب گرفته‌است. فرماندار كل كه با توصیه نخست‌وزیر زلاندنو منصوب می‌شود، نماينده ملكه و شخص اول كشور است. آناند ساتیاناند در حال حاضر اين سمت را برعهده دارد.

اين كشور همانند بريتانیا قانون اساسی مدون ندارد، اما قانون مشروطه سال ۱۹۸۶ مقررات پايه اين حكومت را بیان كرده‌است. نخست وزیر رئیس دولت است و توسط پارلمان انتخاب می‌شود، نخست وزیر فعلی اين كشور جان کی از حزب كار نیوزیلند است.

در انتخابات سراسری كه هر سه سال يک‌بار برگزار می‌شود، صد‌و‌بیست نماینده پارلمان اين كشور انتخاب می‌شوند. پس از انتخابات سال ۲۰۰۵ حزب كار در ائتلاف با حزب ترقی خواه به رهبری جيم اندرتون قدرت را به‌دست گرفت. جان کی دبیر كل حزب ملی رهبر اپوزیسیون است دو حزب «آينده متحد» و «ابتدا نیوزیلند» هم از مخالفان دولت هستند كه «ائتلاف تدارک و اعتماد» را تشكيل داده‌اند. حزب سبز ديگر حزب مهم اين كشور هم متعهد شده است كه به نفع ائتلاف راست گرای تدارک و اعتماد رأی ندهد. حزب مائوری و حزب قانون هم در اپوزیسیون مخالف دولت قرار دارند.

از مارس ۲۰۰۵ تا اوت ۲۰۰۶ نیوزیلند تنها كشور دنيا شد كه ریاست هر سه قوه آن برعهده بانوان بود؛

جالب اینكه در آن هنگام مدیر عامل تله‌كام نيوزيلند بزرگترین شركت تجاری كشور هم خانم ترزا گاتونگ بود.

نیوزیلند به‌طور تاریخی از پیشگامان جنبش رفع تبعیض جنسیتی بوده است. این کشور در سال ۱۸۹۳ اولین کشور جهان بود که حق رأی زنان در انتخابات را به رسمیت شناخت. البته تا سال ۱۹۱۹ زنان این کشور حق عضویت در پارلمان نیوزیلند را نداشتند.


اقتصاد

برج آسمان در آوکلند بزرگترین شهر و مركز اقتصادی نیوزیلند


نیوزیلند اقتصاد پیشرفته و پررونقی دارد. تولید ناخالص داخلی اين كشور در سال ۲۰۰۷ به ۱۲۸/۱ میلیارد دلار و تولید سرانه آن به ۳۰۲۳۴ دلار رسید كه در ردیف بیست و هشتم دنیا و نزدیک به كشورهای اروپای جنوبی قرار می‌گيرد (اسپانیا بیش از ۳۳ هزار دلار و آمریکا بیش از ۴۶ هزار دلار است).

از سال ۲۰۰۰ تاكنون سطح درآمد ميانه خانواده‌های نیوزیلندی افزایش چشمگیری داشته است. باوجود اين‌كه سطح درآمدهای مردم این كشور پائینتر از بسیاری از كشورهای جهان اول قرار دارد، اما تحقیقات بین‌المللی نشان داده كه مردم اين كشور دارای سطح بالای رضایت از زندگی هستند:

  • شاخص توسعه انسانی صندوق توسعه اقتصادی-اجتماعی ملل متحد در سال ۲۰۰۶: نوزدهم
  • كيفیت زندگی مجله اكونومیست در سال ۲۰۰۶: پانزدهم[۳]
  • بررسی رضایت از زندگی انستیتو لگاتوم در سال ۲۰۰۷: اول
  • سطح كامروايی عمومی انستیتو لگاتوم در سال ۲۰۰۷: پنجم[۴]
  • بررسی كيفیت زندگی مؤسسه مرسر در سال ۲۰۰۷: آوکلند پنجمین و ولینگتون دوازدهمین شهر مناسب برای زندگی در دنيا هستند[۵].
  • ضریب جینی ("توزیع عادلانه درآمد"): ۳۶/۲ (پنجاه و چهارم)
  • شاخص صلح جهانی در سال ۲۰۰۹: ۱/۲ (اول)[۶]
  • آزادی مطبوعات (از خبرنگاران بدون مرز): پانزدهم[۷]
  • شاخص فساد اقتصادی: یكی از سه كشوری كه كمترین فساد اقتصادی را دارند.[۸]
نمونه ای از هنر مائوری

فرهنگ

ریشه فرهنگ نیوزیلند را باید در فرهنگ انگلیسی جست وجو کرد ضمن اینکه فرهنگ مائوری تاثیر عمیقی بر روی فرهنگ امروز نیوزیلند گذاشته است و امروزه نحوه زندگی مائوری ها و اروپایی تباران تفاوت زیادی با یکدیگر ندارد.

در کل نیوزیلند به واسطه مهاجرت گسترده، کشوریست چند فرهنگی که گروههای مختلف قومی و مذهبی در برگزاری آداب و رسوم خود آزاد می باشند.

سینما

در عرصه سینمااگر چه نیوریلند از لوکیشن های محبوب فیلم برداری می باشد اما سینمای این کشور از دهه ششم قرن بیستم شاهد رشد و شکوفایی بوذه است.از فیلم های معروف تاریخ سینمای نیوزیلند می توان به سگهای خواب آلود، پیانو و خداحافظ پورک پای اشاره کرد.

سینمای نیوزیلند در دهه گذشته عصر طلایی خود را پشت سر گذاشته است که فیلمهای موفقی همچون آخرین سامورایی، استخوان‌های دوست‌داشتنی (فیلم)، کینگ کونگ و سه گانه ی ارباب حلقه ها ساخته ی کارگردان شهیر نیوزیلندی پیتر جکسون شاهد بر این مدعی هستند.

ورزش

ورزش نقش اساسی ای در فرهنگ نیوزیلندی ایفا می کند و ورزش راگبی به عنوان ورزش ملی این کشور شناخته می شود.تیم ملی راگبی نیوزیلند دارای افتخارات بین المللی زیادی می باشد و جزء بهترین تیم های جهان می باشد که دارای چند دوره قهرمانی در ادوار مختلف جام جهانی راگبی است همچنین بر اساس آخرین رتبه بندی فدراسیون راگبی در رتبه اول قرار دارد.همچنین نیوزیلند در سال ۲۰۱۱ برای دومین بار میزبان جام جهانی راگبی است.

فوتبال(سوکر) هم از ورزش های محبوب در نیوزیلند است و تیم ملی فوتبال نیوزیلند موفق به حضور در دو دوره جام جهانی فوتبال شده است.

منابع

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ KS01 Usual resident population: Census 2001, Key Statistics for urban areas
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ http://www.scrol.gov.uk/scrol/common/home.jsp
  3. http://www.economist.com/media/pdf/QUALITY_OF_LIFE.pdf فایل پی‌دی‌اف كيفیت زندگی (مجله اكونومیست)
  4. http://www.prosperity.org/ranking.aspx رنكینگ سطح كامروايی عمومی و رضایت از زندگی كشورهای دنيا از انستیتو لگاتوم در سال 2007
  5. http://www.mercerhr.com/referencecontent.jhtml?idContent=1128060 چكیده‌ای از بررسی كیفیت زندگی مؤسسه مرسر
  6. http://www.visionofhumanity.com/rankings/ رنكینگ شاخص صلح جهانی سال 2009
  7. http://www.rsf.org/article.php3?id_article=24025 ارِیتره برای اولین بار در صدر فهرست فشار برمطبوعات قرار گرفت
  8. http://www.transparency.org/policy_research/surveys_indices/cpi/2007 چشم‌انداز فساد در سال 2007
‎‎

جستارهای وابسته

پیوند به بیرون

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار منابعی در رابطه با موجود است.


Questions for article: مهاجرت-نیوزیلند, دین مائوری, سفر به نيوزيلند

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.


IHS Europe: Infrared Heating Systems for Home and Business.